Hij is niet hier… Hij is opgestaan

Het is Pasen vandaag. Ik wordt altijd een beetje opgewekt rond deze periode (en nog meliger dan anders). Het lijkt wel alsof alles op dat moment leven ademt. Jezus is gestorven en heeft de dood overwonnen. Het is lente. De zon schijnt.De dagen worden weer langer. Ik vind de periode tussen kerst en pasen de moeilijkste periode van het jaar. Het is de meest duistere periode. De lichten worden van de huizen gehaald en wat er overblijft is winter. Korte, donkere dagen overheersen. Met Pasen denk ik dan altijd: we hebben het weer overleefd. Opnieuw een jaar.

Waarom in godsnaam op een zondag?

Al van vrij vroeg in de christelijke geschiedenis is de zondag een vrij belangrijke dag geweest. Vele niet-christenen (en ook sommige christenen) maken de vergissing dat de zondag gekozen werd ter vervanging van de sabbat, maar dat is geenszins het geval. Tot rond de 5de eeuw gingen christen gewoon de zaterdag (sabbat) naar de synagoge en vierden op zondag in hun eigen kringen. De zondag werd voor christenen als heilig beschouwd opdat het de dag van de opstanding was. Voor alles was de zondag de belangrijkste dag van de week voor christenen, nog voor kerstmis er was. Ook pasen, het Joodse pesach, dan, niet wat vandaag met pasen gevierd wordt, werd voor het Concilie van Nicea eigenlijk een beetje vrij gevierd: sommigen vierden het op de specifieke dag, 14 nissan, anderen vierden het op zondag na pesach, en weer anderen vierden het op de eerste zondag na de volle maan van de lente.
Het was uiteindelijk Constantijn die de knoop doorhakte, die als voorzitter gold van het Concilie van Nicea, en vrij anti-semitisch was en de dag zo ver mogelijk van het oorspronkelijke joodse feest wilde scheiden. En op die manier werd het dus de zondag na de eerste volle maan van de lente.

Voor de Katholieke kerk is het heel de week feest… Al is feest niet echt een goed woord, want goede vrijdag is in feite een rouwmoment, dan wordt Jezus gekruisigd, op (stille) zaterdag is er dan als ik me goed herinner uit de lessen liturgie (ik ben namelijk geen katholiek) ook geen eucharistie, juist om de reden dat op dat moment Jezus dood is. Maar zondag is dus feestelijk, want op die dag staat Jezus op. Hij is drie dagen dood geweest, en nu heeft hij de dood overwonnen. De dood waar we allen slaaf van waren. Want de loon die de zonde betaalt is de dood. Het maakt het lijden van deze wereld een klein beetje draaglijker. We hoeven niet langer bang te zijn, want de dood is niet het einde, het lijden dat we ondergaan heeft het doel, en verdwijnt uiteindelijk. Dat bewees Jezus door zijn dood en opstanding.

De Kerk in Corona-tijden

De Corona-crisis, heeft ook de kerk verplicht zich te adapteren, en ik ben bijzonder verheugd te merken dat ze dit met verve doet. Overal stampen christelijke kerken digitale diensten uit de grond. Het zal natuurlijk niet het samenvieren, het samen aanbidden, vervangen, maar het is bijzonder fijn te zien dat de kerken hun leden niet aan hun lot overlaten, en ook in crisis nog steeds aan God denken. Ik kreeg vorige week een kaartje van de voorganger van de kerk waar ik ga (en natuurlijk ook van zijn vrouw), en ook heeft hij even gebeld om te weten hoe het ging. Bijzonder attent vind ik dat. Geen Kerkraad vraagt hem om zo aan zijn kerkgangers te denken. Daarvoor moet je een hart voor mensen hebben. En volgens mij is dat een belangrijke eigenschap van een voorganger: een hart voor mensen. Gaat uiteindelijk daar het christendom ook niet over: Heb je God lief met heel je verstand, en je naaste als jezelf?

Ik kan me voorstellen dat veel mensen nu vertwijfeld zijn, zelfs bang. Het zijn ongeziene en onzekere tijden. Laten we dus vooral de mensen niet vergeten. De mens heeft namelijk bovenal God nodig. God maakt het leven de moeite waard. Dank je voor het offer aan het kruis, Jezus.

Gezegend pasen.

Boekrecensie: Oorspronkelijk door Dr. M.J. Paul ****

Uitgegeven door Labarum Academic
2017 (tweede druk)
525 pagina’s
ISBN: 9789402904956
https://www.debanier.nl/oorspronkelijk
https://www.bol.com/nl/p/oorspronkelijk/9200000080531397/?bltgh=sz35vSSbie5TY-s3YZFJ6g.1_4.16.ProductTitle

Achterflap

Over de oorsprong van het leven bestaan zeer uiteenlopende theorieën, van evolutie tot creationisme. In dit boek wordt zorgvuldig geanalyseerd hoe de Bijbel en de christelijke traditie over onze oorsprong spreken.

De vraag naar de oorsprong van het leven is veelomvattend. Zij raakt de uitleg van de Bijbel, de ouderdom van de aarde, de relatie tussen de mens en zijn milieu en de verhouding tussen geloof en wetenschap. Bovendien heeft onze visie op de oorsprong van het leven gevolgen voor onze opvattingen over het kwaad en het lijden in deze wereld, voor ons zicht op de verlossing en onze toekomstverwachting.

Oorspronkelijk gaat op deze zaken in en richt zich vooral op de uitleg van de Bijbel en de achtergronden daarvan. Die uitleg is nooit neutraal, maar vindt plaats in wisselwerking met culturele en wetenschappelijke opvattingen.

Prof. dr. Mart-Jan Paul (1955) doceert Oude Testament aan de Christelijke Hogeschool Ede en de Evangelische Theologische Faculteit te Leuven. Hij is eindredacteur van de twaalfdelige serie Studiebijbel Oude Testament.

Eigen mening

Na lang op mijn schap gelegen te hebben was het toch tijd om me eens in dit boek te verdiepen. Als theoloog, maar ook als christen, boeit het debat rond creationisme/evolutionisme mij natuurlijk. Vele van de reflecties hieromtrent kun je al op deze blog lezen. Mart-Jan Paul doceert blijkbaar (als ik de achterflap mag geloven) aan de Evangelische theologische Faculteit in Leuven. Onlangs las ik nog een artikel rond spanningen die er zijn tussen deze faculteit en de faculteit Godsgeleerdheid van de KU Leuven, waar natuurlijk het creationisme/evolutionisme debat niet uit kon blijven. Een taboe vooral aan de KU Leuven waar men evolutionisme als belangrijke factor van wetenschappelijkheid hanteert, getuige ook een in 2016 gepubliceerde blog van Prof. dr. Bénédicte Lemmelijn, waar ze in zekere zin wat het taboe rond creationisme wilde wegwerken, en waar ze prompt van creationisme en (dus) onwetenschappelijkheid en het promoten van zo’n ziensbeelden werd beticht. Maar kunnen we er als theologen wel voorbij? Tot in de 19de eeuw was het niet alleen het standaardziensbeeld van de christen in Europa, maar was het tevens het ziensbeeld van de wetenschappelijke elite met de theologie aan kop (aan de KU Leuven werd theologie als de belangrijkste faculteit beschouwd bij de oprichting wat zich b.v. de dag van vandaag nog steeds uit in het feit dat bij de stoet der Togati, de professoren van de faculteit theologie vooraan lopen).

Oorspronkelijk is geen creationistisch wetenschappelijk werk, waar de overgrote meerderheid van plaats wordt gespendeerd aan het ontkrachten van de evolutietheorie en het promoten van het creationistisch ziensbeeld. In dit opzicht vind ik dit boek dan ook een vrij unicum op het gebied van creationisme. De schrijver is uiteraard een creationist, en neutraliteit is dan ook moeilijk, dit boek beoogt dat dan ook niet te bereiken. Maar toch denk ik dat het boek een aanwinst kan zijn welk ziensbeeld je er dan ook op na houdt. Het boek geeft namelijk een encyclopedisch overzicht van het ontstaan van de evolutietheorie en de verschillende wereldbeelden vanaf het ontstaan van de Bijbel tot in onze eeuw. De eerlijkheid gebied mij wel te stellen dat je als evolutionist waarschijnlijk hier en daar wel geërgerd zal worden, enerzijds doordat het geen affiniteit heeft met Darwin als belangrijke bioloog, anderzijds toch altijd het creationisme als uitgangspunt wordt genomen. Vooral voor christenen, denk ik, is van belang hoe b.v. de kerkvaders over creationisme/evolutionisme dachten. We hebben vaak de neiging het evolutionisme te laten beginnen met Darwin, maar ook al ten tijde van b.v. Aristoteles bestonden er evolutionistische theorieën. De meeste daarvan worden in dit boek vernoemd, al worden ze niet allemaal met hetzelfde gewicht besproken.

Mart-Jan Paul heeft ook een prettige schrijfstijl waardoor het boek heel gemakkelijk leest, bijna als een historische roman eigenlijk. Het is ook toegankelijk voor niet wetenschappelijk geschoold publiek, wat het lezen ervan enkel ten goede komt. Mart-Jan Paul maakt ook niet de vergissing om zich fel buiten zijn vakgebied te begeven en aan biologische waarheidsvinding te doen. Dat doet hij niet, en is volgens mij ook niet zijn bedoeling. Als je dus een werk zoekt die de biologische valabiliteit van de scheppingsleer verdedigt, dan zal dat boek je waarschijnlijk niet bekoren. Als je een werk zoekt dat je inzicht geeft in de verschillende aspecten van hoe de evolutietheorie tot stand kwam, en hoe we als christen daar in zekere mate tegenwicht aan kunnen bieden door hoe b.v. de kerkvaders hier tegenaan keken, dan is dit boek voor jou een goede aankoop. Verder krijg je ook een bijzonder mooie schets, een theoloog van het Oude Testament waard, van hoe Genesis 1-11 gelezen kan worden en hoe het zich verhoudt tot de rest van de Bijbel. Het is dus vooral een theologisch boek, en geen biologisch wetenschappelijke verhandeling.