Afgestudeerd

Het is bijna een jaar geleden dat ik mijn laatste blog-post heb geplaatst. Dat heeft uiteraard verschillende redenen. Enerzijds was dit mijn masterjaar waarin ik een scriptie te schrijven had, en zoals iedereen weet is werken en studeren niet altijd evident, als je dan nog een scriptie te schrijven hebt, is er weinig ruimte over om nog andere dingen te schrijven. Verder ben ik met mijn redactrice bezig met het herwerken van mijn debuutroman, die, hoe kan het ook anders, over een jongen met autisme gaat en bijzonder autobiografisch is. Ik hoop in ieder geval dat het dit voorjaar gepubliceerd kan worden en dat jullie het mooi zullen vinden, want je mag dan verwaand zeggen dat je voor jezelf schrijft (en in zekere zin is dat ook wel zo) toch wil je ook geliefd zijn bij het publiek. Maar anderzijds wilde ik ook zwijgen doorheen dit masterjaar. Het is namelijk niet zo evident als “protestant” “katholieke” theologie te studeren. Ik zet de twee denominaties tussen aanhalingstekens omdat ik me niet graag in dat keurslijf laat gieten, ik hou niet van de vakjes: ik ben christen, punt, en ik kan het op fundamenteel punt geheel oneens zijn met jou, maar dat betekent niet dat ik meer of minder christen zou zijn dan jij. Laten we dus lekker een potje discuteren, maar daarna broederlijk samen een pint pakken. Er is al genoeg ruzie op de wereld, laten wij dus in ieder geval van elkaar houden als broeders. Dat is ook de belangrijkste reden waarom ik het als JG niet uithield, ik hou nu eenmaal teveel van anderen. En andere kant is dat ook de aantrekkingskracht. Hun tijdschriften hebben een bijzondere aantrekkingskracht op me, omdat ze me overstelpen met ervaringen van mensen die precies hetzelfde zijn als ik. Het laat je ergens bijhoren.

Dat heb ik op een gegeven moment ook in woorden uitgedrukt tijdens een mondeling examen, notabene met mijn lievelingsprof, die dan nog eens priester is, maar we konden het echt bijzonder goed met elkaar vinden. Hij was ook mijn promotor voor mijn bachelorscriptie en daar heb ik hem leren kennen als een nederige, maar bijzonder wijs persoon, en dat zowel wat levenswijsheid als kennis betreft. Ik zal hem missen.

Het is ook de reden waarom ik denk niet zo goed geschikt te zijn om te werken in het theologisch veld. Enerzijds zijn de mogelijkheden natuurlijk beperkt: het onderwijs of het pastoraal veld, maar dan moet ik me schikken naar de paus, en dat kan ik in ieder geval niet, wil ik ook niet, ik wil mijn eigen ding kunnen vertellen. Een angst trouwens die ik ook had bij het presenteren van mijn masterscriptie: zullen ze het wel eens zijn met me… Je punten hangen er uiteindelijk ook wel een beetje van af, en dat is wel één van de moeilijkheden tussen theologie en informatica, in informatica als je programma goed werkt weet je dat je tenminste wel iets goed gedaan hebt (al hangt het natuurlijk van meer af dan uitsluitend een werkend programma), maar in theologie is er, een beetje net zoals in het seculier postmodernisme, niet echt zoiets als goed en fout, het is veeleer een kwestie van uitleggen, en natuurlijk je uitleg staven met argumenten… Zo zei mijn begeleidster die als mijn proefkonijn van mijn masterproef diende ook dat haar oren tuitten van de verschillende ziensbeelden.

Dat is trouwens iets wat ik miste in de master, bijbelwetenschap, het komt wel aan bod, en ook mijn keuze heb ik hieromtrent wat ingevuld, maar te weinig. Je wordt iets teveel klaargestoomd als leraar godsdienst, en iets te weinig als theoloog (dat is uiteraard mijn persoonlijke mening). Dat heb ik wel ruimschoots goed gemaakt vind ik met mijn masterthesis die expliciet een bijbelwetenschappelijk thema behandelde: De onderwereld in het antieke jodendom, dus in de Bijbel en in de literatuur van de Tweede Tempelperiode. Zo heb ik trouwens ook het excuus gehad me even te verdiepen in enerzijds de deuterocanonnieke boeken, en vervolgens in Joodse literatuur zoals 1 Enoch, het boek Jubileeën… Bijzonder interessant moet ik zeggen; we behandelen ze vaak ietwat stiefmoederlijk, want zij worden niet als geïnspireerd gezien of heilig, maar aan de andere kant maken ze zoveel duidelijk van wat raadselachtig kan lijken in de Bijbel.

Om maar één voorbeeld aan te halen: in Genesis wordt Eva verleidt door de slang om van de vrucht van de boom der kennis van goed en kwaad te eten. Als christenen zien we hier vaak de Satan in die de slang als buikspreker gebruikte. Uiteraard is dat een christelijke interpolatie die door Joden niet gekend is. In het boek Jubileeën lees je dan ook over het geloof dat dieren in Genesis konden praten, een idee trouwens die ook bij verschillende evangelische stromingen niet vreemd is. Ik wil er in ieder geval nog wat verder aan werken (aan mijn masterproef bedoel ik). Ik kreeg het kritiek dat het nogal een breed onderwerp is, en daar ben ik het volmondig mee eens, het is dus nog lang niet af

Tot slot

Ik heb wel de bedoeling om mijn blog nieuw leven in te blazen. Dat is misschien mijn beste manier om iets met mijn theologische opleiding te doen. Verder ben ik nog lang niet klaar. Zo denk ik eraan ook de protestantse master af te werken, ik kan er alleen maar meer door te weten komen toch? IK hoop dat ik dan ook in de lange leste wat meer lezers naar mijn blog zal kunnen trekken. Maar alles op zijn tijd.

Over de overbodigheid van een faculteit theologie

Steeds meer profileert Maarten Boudry zich als de Richard Dawkins van de lage landen, waarmee ik hem niet wil complementeren met zijn intellect, dat wil ik in het midden laten, maar wel wil bekritiseren op zijn dogmatische houding als atheïstische evangelist tegenover religie.

Maarten Boudry zal in het collectieve geheugen van de theologie altijd bekend staan als die neptheoloog die ooit brieven stuurde naar enkel conferenties, vol onzin, die ten zeerste door het theologisch establishment werden serieus genomen. Een “grap” waarmee hij nog steeds fel te koop loopt gezien zijn bijdrage onlangs in De Standaard.

Nu heeft hij het weer gedaan; onlangs zond hij een tweet de wereld in, uiteraard zoals het een goede wetenschapper betaamd in de Wetenschappelijke taal Engels, (of was het om meer lezers te trekken?): “No self-respecting university should have a Faculty of Theology. Even a Faculty of Astrology would make more sense. At least stars exist.” 266px-maarten_boudryGrappig bedoeld, zo zegt hij zelf, maar zoals mijn moeder mij ooit als kind leerde: “Door humor zegt de gek zijn mening” (of zoiets). We lachen ons natuurlijk allemaal te pletter.

Toch zou Maarten Boudry niet zo hoog van de toren moeten blazen als gespecialiseerd in de moeder van alle wetenschappen, waar ook wel eens het één en ander misloopt gezien de verschillende opvattingen, de evolutie door de jaren heen (zo had Descartes niet één maar twee bewijzen voor het bestaan van God, en wilde Lacant het onderbewuste structureren als een taal), en de hedendaagse opvattingen.

Zijn tweet laat duidelijk een gebrek aan kennis zien van wat theologie beoefenen op academisch niveau nu wel wil zeggen. Voordat ik mijn studie aanvatte aan de theologische faculteit van de Universiteit Leuven (niet de minste zichzelf niet respecterende universiteit van België, maar goed, in hetzelfde rijtje horen universiteiten als Harvard en yale (beiden ook met een faculteit theologie)) las ik op hun site dat het geloof van de student niet geëxamineerd werd. Ook dit jaar heb ik een vrij katholieke jongeman geïnterviewd die wat zijn ongenoegen uitte dat er zoveel theologie-studenten zich eigenlijk niet met geloof bezig wilden houden. Theologie op academisch niveau is dan ook niet een studie in geloof. Mijn ervaring is dat je in een theologiestudie zowat met alle facetten die de mens eigen zijn, wordt geconfronteerd: filosofie, geschiedenis, psychologie… En ja uiteraard ook met religie en geloof. Maar is dat zo uitzonderlijk? Miljarden mensen op deze planeet hebben een vorm van geloof, meer nog, ook in België die gezien wordt als een seculier land, is amper 12 % atheïstisch. Als theoloog is het onze taak om een brug te slaan tussen die mensen en hun spirituele en theologische vragen en belevingen. Onlangs is er door de politie een vacature uitgeschreven voor een hoofdinspecteur met kennis van de Islam… Terwijl de Islam vooral geschaard wordt rond de regiostudies kan men ook aan de theologische faculteit Islamologie studeren en is voor een student theologie een inleiding in de Islam en de relatie tussen Islam en Christendom geen overbodige luxe. Het lijkt mij een belangrijk onderwerp in ons steeds verder Islamiserende wereld om in dialoog te kunnen gaan met de Moslim, als hij nu behoort tot de velen die nooit terrorrist worden, of daadwerkelijk radicaliseert. Of denkt Boudry dat we deze personen tot “rede” kunnen brengen door hen te wijzen op de vele problemen in zijn geloof, zonder daadwerkelijk te weten wat die persoon gelooft of waar hij zijn spiritualiteit vandaan haalt? En juist dat zijn allemaal onderwerpen die in een studie theologie aan bod komen. Maar niet enkel de Moslim is bezig met spirituele vragen. Spiritualiteit hoort bij de mens, en heeft zelfs volgens sommigen een evolutionair karakter en wie is beter een antwoord te geven, zonder die mensen direct te stigmatiseren, dan een theoloog die misschien nog een bijkomende richting pastoraat heeft gevolgd?

Neen Maarten Boudry, als theoloog heb ik niet meteen mijn bijbelstudie kunnen verrijken… Wel heb ik geleerd hoe Joden, Moslims en andere gelovigen hun religie en geloof beleven. Heb ik geleerd hoe de relatie tussen deze religies en mijn westers, christelijk geloof is geëvolueerd en verder kan evolueren. Ik heb klassiek Grieks en klassiek Hebreeuws geleerd, ik heb de geschiedenis van de kerk beschouwd van zijn beginperiode in de eerste eeuwen van onze jaartelling tot de dag van vandaag. En ja, ik heb ook vrij veel filosofie tot mij genomen vanaf de natuurfilosofen zoals Parmenides en Heraclitus tot Foucault. Als student theoloog heb ik dan ook vooral leren denken en heb ik de geschiedenis van het denken onder de loep genomen, die eigenlijk nog maar vrij recent seculier is geworden. Theologie is geen bijbelstudie, al kan bijbelstudie er wel een deel van uitmaken.

Theologie heeft dus een vrij groot raakvlak met geloof (ze gaan allebei over hetzelfde), net zoals astronomie dat heeft met astrologie (ze gaan ook allebei over hetzelfde).  Ik studeer dan ook geen theologie om een gelovige te worden, ik studeer theologie omdat ik een gelovige ben. Meer nog, ik ben niet eens katholiek.